27 Haziran 2019 tarihinde Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nde başlayan ve toplamda 52 gün sürmesi beklenen bakım ve onarım çalışmaları yüzünden köprü üzerinde ulaşım 8’den 4 şeride indirildi. FSM Köprüsü ve bağlantı yollarındaki trafik yoğunluğu en az iki kat daha arttı. Bu durumdan etkilenen araç sayısı dikkate alındığında, İstanbul trafiğine kayıtlı olan 4 milyon araçtan en az yüzde 50’sinin ‘mağdur’ olduğu gözleniyor. Sözcü gazetesi, köprü onarım çalışmasının, sürücülerin cebine yakıt tüketimi olarak nasıl yansıdığını ve bu maliyeti nasıl en aza indireceğinizi araştırdı.

Ulaştırma Bakanlığı tarafından bakıma alınan ve 4 şeridi kapatılan Fatih Sultan Mehmet (FSM) Köprüsü İstanbul’da trafik yoğunluğunu da beraberinde getirdi. Vatandaşların, köprüde yapılan çalışma nedeniyle alternatif güzergahlara yönelmesi İstanbul’un bir çok noktasında yoğunluğa ve aksamalara neden oldu ve oluyor.

27 Haziran tarihinde başlayan bu bakım ve onarım çalışmaları 17 Ağustos 2019 tarihine kadar devam edecek. Bu süre zarfında Yavuz Sultan Selim Köprüsü, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Avrasya Tüneli ile birlikte belirli noktalardan yapılan arabalı feribot seferleri hizmet vermeye devam edecek.

Köprü onarımı araç arızalarını da beraberinde getiriyor!

Trafiğin en yoğun olduğu saatlerde ve lokasyonlarda göze çarpan bir diğer unsur da arıza yapmış araçlar. Trafik yoğunluğunun belirli bir yaşın üzerinde olan araçlara böyle bir etkisi oluyor. Bu etkiyi en aza indirmek veya ne tarz sorunlarla karşılaşacağımızı öğrenmek için Maslak Atatürk Oto Sanayi Sitesi’nde hizmet veren Santana Otomotiv Sahibi Ömer Akıncı ile görüştük. Kendisi bu konuyla alakalı bize 5 maddeden bahsetti. İşte o arızalar ve engellemek için dikkat edilmesi gereken hususlar.

– Bakımlarınızı zamanında yaptırmazsanız yoğun trafikte aracız hararet dediğimiz motor suyu kaynatma gibi kötü bir durumla sizi yüz yüze bırakabilir. Bunun için periyodik bakımlarınızı 15 bin km’de bir ise 10 bin km yaptırmanızı öneririm. Ayrıca bu yoğun güzergahı kullanan biri iseniz ve bakım zamanınız gelmediyse şimdiden aracınızın bakımını yaptırın!

-Dur kalk trafiğin yoğun olduğu şu günlerde frenlerinizi daha sık kontrol ettirmenizde fayda var.

– Yağ ve motor suyu kontrolleri için servis ziyaretini beklemenize gerek yok. Bu kontrolleri siz de kolay bir biçimde yapabilirsiniz. Bunlara ek olarak aracınızın fan motorunun çalışıp çalışmadığını da kontrol edin.

– Lastik havalarınızı, lastik basınç sensörlerine güvenmeden her gün kontrol edin. Doğru lastik basınçları kapı içinde yer alan barkod üzerinde yazar.

– Düz vites kullanan sürücülere yoğun trafikteki en önemli uyarımız ayaklarını debriyaj pedalının üzerinde bekletmemeleri. Eğer bekletirlerse debriyajlarında sorun çıkabilir, yolda kalabilirler.

– Yoğun trafikte yer alan otomatik vitesli araçlarda ise şanzıman ısınması gibi sorunlarla karşılaşılabiliyor. Bunu engellemek için önerimiz araç durduğunda vitesi N konumuna getirmeleri.

Aslında bu durumda İstanbul trafiğine kayıtlı olan yaklaşık 4 milyon motorlu taşıttan 2 milyonu yani yarısı bu durumdan etkilendi. 2 milyon araç köprüyü kullanmasa bile köprü üzerindeki bakım ve onarım çalışmaları tüm şehrin trafiğinde yoğunluk olmasına sebep oldu. Trafik yoğunluğundaki artışın her araca olan ortalama ekstra maliyeti en az yüzde 20 olarak ifade ediliyor. Biz de bu durumu hem vatandaşlara sorduk hem de kendimiz sizler için hesapladık.

Maslak’ta benzin istasyonunda FSM Köprüsü’ndeki çalışmaları sorduğumuz vatandaş ise konuyla ilgili aldıkları yakıt miktarının arttığını, köprüyü kullanmayacak olsalar bile yoğun trafiğe maruz kaldıklarını belirtti. Röportaj yaptığımız vatandaşlardan Osman Kabil, “Maslak’ta çalışıyorum, evim İstinye’de. Köprüyü kullanmasam bile İstinye-Çubuklu feribot seferlerinden dolayı yoğun trafik çekiyorum. Haftada 50 TL’lik benzin alıyorsam bu miktar 70 TL’ye çıktı.” dedi.

Röportaj yaptığımız ticari taksi şoförlerinden biri ise, “Yavuz Sultan Selim Köprüsü ya da Avrasya Tüneli geçişlerinde yapılacak indirim vatandaşın yararına olacaktır. Böylece trafik yoğunluğunun arttığı noktalar olan FSM ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü az da olsa rahatlayacaktır.” dedi.

EN AZ YAKIT TÜKETEN ARACA GÖRE MALİYET HESABI

Göztepe’de oturup iş için Maslak’a giden bir çalışan bu durumdan maddi olarak nasıl etkileniyor?

Öncelikle bu soruyla ilgili kısıtların çoğunun gerçeğe yakın tahminlerden oluştuğunu belirtelim. Göztepe – Maslak arasındaki mesafeyi 30 kilometre olarak kabul edelim. Bu mesafe trafiğin en yoğun olduğu saatlerde (FSM Köprüsü güzergahından) 1 saat 30 dakika gibi bir sürede geçiliyor. Göztepe’den Maslak’a doğru hareket ettiğinizde trafik yoğunluğu Ümraniye kavşağı sonrasında başlayıp köprü üzerine kadar devam ediyor. Tam ters istikamette ise bu durum Gaziosmanpaşa sapağından önce başlıyor. Ancak biz Maslak’tan çıkıp trafiğe gişelerden önceki son sapaktan katılacağımız için bu trafik yerine şehir içi trafiğinin etkisinde kalıyoruz.

Göztepe – Maslak arasındaki mesafeyi gidiş dönüş olarak belirlersek toplam günlük 60 kilometrelik bir mesafe katetmiş oluyoruz. Ayrıca buna ekstradan trafikte geçirdiğimiz gidiş-dönüş 2 saati de eklemekte fayda var.

Biz bu maliyet hesabını Türkiye’nin en çok satan ve en az yakıt tüketen B segmenti otomobillerinden biriyle yapmak istedik. Bu otomobil kiralama şirketleri tarafından da çok tercih ediliyor. Otomobilin fabrika verisi olarak şehir içi tüketimi 3.9 lt / 100 km olarak belirtilmiş. Görüşlerini aldığımız GÜSEM Güvenli Sürüş Uzmanı Yener Gülünay, yoğun köprü trafiğinin otomobil üzerindeki tüketimi en az yüzde 20 arttıracağını belirtti. Trafik yoğunluğu araçların sabit olarak 30 saniye boyunca durmasını gerektirmediği için motorun durmasını sağlayan “start&stop” teknolojilerinin de bu durumda bir faydası olmadığını belirtti.

100 km’de 3.9 litre tüketen bu otomobil normal koşullarda gidiş dönüş olarak 60 km’de 2.34 litre yakıt tüketimi gerçekleştiriyor. 2.34 litreyi bugünkü euro dizel fiyatı(6.43 TL) üzerinden hesaplarsak toplam 15.04 TL’ye geliyor. Bu aracın bir de 8.75 TL’lik köprü ücreti var ve bu da toplam 23.79 TL anlamına geliyor ama onu bu hesaba katmıyoruz!

Bu hesabı bir de trafiğin etkisiyle tüketimi yüzde 20 artırarak yapalım! Tükettiğimiz 2.34 litre yüzde 20 artarsa yaklaşık yarım litre daha tüketim artmış oluyor ve 2.34+0.468=2.808 lt motorin tüketmiş oluyorsunuz. Bunu bugünkü euro dizel litre fiyatıyla çarparsak durum 18.05 TL oluyor. Aradaki fark günlük ekstra 3 TL’ye geliyor. Yani 27 Haziran’dan 17 Ağustos’a kadar olan 50 günlük sürede sürücüye bu durumun maliyeti ekstra olarak 150 TL olacak.

İstanbul’da 4 milyondan fazla motorlu taşıtın bulunduğunu düşündüğümüzde ve örnek verdiğimiz aracında en çok tercih edilen otomobillerden biri olduğu göz önünde bulundurulduğunda bu durum maliyet açısından büyük rakamları doğurabiliyor. Bu 4 milyon adet aracın sadece 30 bini bizim belirttiğimiz otomobilden olsa ve her gün FSM’yi kullansa günlük ekstra olarak 90 bin TL harcarken onarımın bittiği zamana kadar tam 4.500.000 TL ekstra para harcanmış olacak!

Ancak bu 4 milyon 500 bin TL’lik fazladan harcama sadece sembolik bir rakam. Bu trafikten etkilenen 2 milyon sürücünün maliyetini hesaplamamız ne yazık ki mümkün değil. Biz sadece günümüz koşullarında ülkemizde en çok tercih edilen ve en az yakıt tüketen aracın maliyet hesabını yaptık. Bu araçta maliyet bu kadar ise daha büyük motor hacmi olan otomobillerde ve araçlarda bu durum aynı oranda artacaktır.

Harcanan ve fazladan olan bu 4 milyon 500 bin TL’nin “en az” düşünülerek hesaplandığını tekrar hatırlatmak isteriz. 50 günlük bakım onarım süresi boyunca bu miktar büyük olasılıkla daha fazla olacaktır. Aracı 100 km’de 3.9 litre yerine 5-6 hatta 8-9 litre tüketen vatandaşlar da var. Maddi olan her şeyi bir kenara bıraktığımızda ise günlük trafikte kaybettiğimiz süre minimum 2 saat olarak göze çarpıyor. Para yerine gelse bile kaybettiğimiz zaman ne yazık ki yerine gelmiyor.

İstanbul’daki akaryakıt alımı köprü onarımından dolayı arttı mı?

Belirli akaryakıt şirketleriyle yaptığımız görüşmeler sonucunda bizlerle 27 haziran öncesi ve sonrası yakıt satış rakamlarını paylaşmadılar. Biz de buna rağmen Enerji Ekonomisi web sitesinin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü “Enerji İstatistik Bülteni” rakamlarını hazırladık. Bu grafik her ne kadar köprü bakım ve onarım tarihini kapsamasa da elimizdeki tek bilgi. Tabloyu kontrol ettiğinizde 17 hazirandan 22 hazirana kadar olan süreçte motorin satın alımı 60 milyon litrenin altına gerilerken, benzin satın alımı 10 milyon litrenin üzerine çıkmış.

Peki bu yoğun trafikte nasıl ekonomik sürüş gerçekleştirebiliriz?

Bu soruyu Güvenli Sürüş Merkezi Güvenli ve Ekonomik Sürüş Uzmanı Yener Gülenay’a sorduk. Gülenay, “Bu tarz yoğun trafiklerde aracınızı durduracak kadar trafikte sabit kalmıyorsunuz bu yüzden Start&Stop teknolojileri verimsiz oluyor, motorları kapatmakta… Ancak 30 saniyenin üzerinde hareketsiz kalacağınız durumlarda motor kapatmak mantıklı olabilir. Dur kalk trafikte sabırsız biçimde hareket etmek, öndeki araç hareket etmediğinde bile arkadan harekette olmak yani anlamsız hareketlilik tüketiminizi arttıracaktır. Bunu yerine şerit değiştirmeden, aracı fazla hareket ettirmeden aynı şerit üzerinden hareket etmek de tüketiminize olumlu yönde katkı sağlayacaktır.” dedi. Ayrıca Gülenay, “Bu tarz trafik yoğunluklarına sürücülerin psikolojik olarak bu durumlara hazırlıklı olması onların faydalarına olacaktır. Önerimiz trafiğin yoğunluğu başlamadan önce yola çıkmalarıdır.” diye de ekledi.